युद्धाचा जखमी चेहरा

Facebook/swapnil

युद्धाचा जखमी चेहरा
गेल्या दशकभरात युद्धामुळे २० लाख मुले मारली गेलीत, ४० ते ५० लाख कायमस्वरूपी अपंग झालीत, एक कोटी २० लाख मुले बेघर झालीत, १० लाखांहून् अधिक एकतर अनाथ झालीत. एक कोटीच्यावर मुलांना मानसिक उपचारांची गरज आहे त्यांचं बालपणच हरवून गेलं आहे.

सौदीच्या संयुक्त सैन्यानं गेल्या आठवड्यात केलेल्या या हवाई हल्ल्यात ३५ नागरिक ठार झाले. नागरी वस्तीवर हल्ला करायचा नाही या संकेताचा भंग म्हणजे ‘केवळ तांत्रिक गफलत’ असल्याचं सांगून सौदी सरकारनं हात झटकले आहेत. माजी राष्ट्राध्यक्ष अली अब्दुल सालेह यांचे निष्ठावंत नि इराणचा पाठिंबा असलेल्या बंडखोरांविरोधातील येमेन सरकारनं सुरू केलेल्या कारवाई मोहिमेत सौदी येमेन सरकारच्या बाजूनं उतरलं आहे. सौदीचा हा हस्तक्षेप येमेनला अराजकाकडंच घेऊन जाईल अशी भीती राजकीय निरीक्षक व्यक्त करत आहेत.
येमेनवर लादल्या गेलेल्या युद्धात आतापर्यंत १० हजार नागरिक मारले गेले आहेत आणि ४० हजारांच्यावर जखमी झाले आहेत. येमेन हा आखाती देशांमधील सर्वात गरीब म्हणावा असा देश. शेजारी देश आणि अमेरिका यांच्या मदतीवर चालणाऱ्या या देशाची अर्थव्यवस्था २०११मध्ये कोलमडली. बेकारी, महागाई, भ्रष्टाचार यांनी कहर केला. सालेह यांची सत्ता उलथल्यानंतर गेली सहा वर्षें येमेन यादवी युद्धात होरपळून निघालं आहे. सततच्या युद्धात पोळून ​निघालेल्या या देशात आजघडीला दुष्काळ आणि कॉलऱ्याच्या भीषण साथीनं हाहाःकार उडवला आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या अहवालानुसार ७ लाख नागरिक उपासमार आणि जीवनावश्यक वस्तूंच्या टंचाईनं हैराण झाले आहेत.
ही एकट्या येमेनची व्यथा नाही. सिरीया, इराक..खरं तर पश्चिम आशियाचा फार मोठा भूभाग युद्धं, दहशत, अवर्षणं, टंचाई, रोगांच्या साथी यांनी ग्रासलेला आहे. युद्ध, आक्रमणं यामुळे निराधार झालेल्या लहानग्यांची आणि देशोधडीला लागून निर्वासित जिणे जगणाऱ्यांची संख्या कोट्यवधींचे आकडे पार करून गेली आहे. नैसर्गिक संसाधनं, भू-राजकीय वै​शिष्ट्यं, भौगोलिक स्थान यांतून निर्माण होणाऱ्या वासाहतिक संधी, त्या साधून घेण्यासाठी खुबीनं पेटवलेले वांशिक, धार्मिक, पांथिक वाद…अतिरेकी टोळ्यांना केली जाणारी सर्व प्रकारची मदत आणि दिलं जाणारं उत्तेजन या साऱ्या हालचालींचा परिपाक या प्रदेशात अस्थिरता, प्रक्षोभ, युद्ध आणि हिंसा फैलावण्यात झालेला आहे.
युनिसेफचा अहवाल सांगतो, की गेल्या दशकभरात युद्धामुळे २० लाख मुले मारली गेलीत, ४० ते ५० लाख कायमस्वरूपी अपंग झालीत, एक कोटी २० लाख मुले बेघर झालीत, १० लाखांहून् अधिक एकतर अनाथ झालीत किंवा त्यांच्या पालकांपासून त्यांची ताटातूट झालीय. एक कोटीच्या वर मुलांना मानसिक उपचारांची गरज आहे कारण युद्ध आणि हिंसा यांचा प्रचंड मानसिक धक्का त्यांना बसला आहे आणि हल्ल्यापूर्वीचं त्यांचं नेहमीचं सामान्य वर्तन ती पार विसरून गेलीत. एक तर ती पार हतबल झालीत किंवा जे त्यांनी पाहिलं आणि भोगलंय त्यातून तीही हातात बंदुका घेऊन् सुडाच्या भावनेनं पेटली आहेत. थोडक्यात त्यांचं बालपणच हरवून गेलं आहे. या आकडेवारीत भारतातली मुलंही अर्थातच आहेत. ही आकडेवारी आपल्याला काय सांगते? युद्ध हाच सर्व समस्यांवरील रामबाण उपाय आहे असं मानणाऱ्यांच्यासाठी ही आकडेवारी कोणतं सत्य मांडते? आयलान, ओमरान, बुथैना यांचे कोवळे चेहरे आपल्याला काय बजावून सांगतात? या प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याच्या मनःस्थितीत आपण आहोत का हाच प्रश्न उपस्थित व्हावा अशी आपली सध्याची मानसिकता आहे. युद्धानं सर्व प्रश्न सुटतील अशा वल्गना करणाऱ्यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत चाललीय. देशाच्या सर्व सीमांवर सशस्त्र पहारे तैनात करूनही बिघडत जाणारी परिस्थिती या वल्गनांमध्ये भरच घालतेय. युद्ध व्हावं ही आपली स्वतःची इच्छा आहे, की ती अतिशय खुबीनं आपल्यावर लादली गेलेली गळेकापू योजना आहे याचंही भान सुटत चाललं आहे. बुथैनाचा जखमी चेहरा असहायपणं आपल्या सर्वांना सांगतोय, हा पाहा.. असा असतो युद्धाचा खरा चेहरा… जखमी होऊन विनाशाकडं जाणारा….